İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Avukat Seda Varlıklı: Mahpusların tek talebi var, tecridin kaldırılması

DİYARBAKIR – İmralı Yüksek Güvenlikli F Tipi Kapalı Cezaevi’nde 22 yıldır tutulan PKK Başkanı Abdullah Öcalan’a yönelik tecridin sonlandırılması ve artan hak ihlallerini protesto etmek emeliyle cezaevlerinde 27 Kasım’da süresiz dönüşümlü açlık grevi aksiyonu başlatıldı. 20’nci kümenin devraldığı hareket, 100’üncü gününe yaklaştı.

Türkiye cezaevlerinde başlayan aksiyon sınırdışında da karşılık buldu ve 18 Aralık’ta Federe Kürdistan Bölgesi’ne bağlı Mahmur Kampı’nda bayanların öncülük ettiği açlık grevi hareketi başlatıldı. Mahmur Şehit Aileleri Derneği’nde sürdürülen aksiyon, 75’inci gününe girdi.

Yunanistan’ın Lavrio Kampı’nda ise Öcalan’a yönelik tecridin sonlandırılması ve cezaevlerinde süren açlık grevlerine takviye emeliyle başlattıkları süresiz dönüşümlü açlık grevi aksiyonu 58’inci gününde devam ediyor. Kamptaki açlık grevi, Devrimci Gençlik Hareketi (TCŞ-Tevgera Ciwanên Şoreşger), Avrupa’da Kürt Bayan Hareketi (Tevgera Jinên Kurdistan a Ewropa) ve Navenda Çanda Kürdistan (Kürt Kültür Merkezi) öncülüğünde yürütülüyor.

Öcalan’a yönelik tecride karşı birinci olarak 12 Eylül 2012’de tüm cezaevlerinde açlık grevi hareketi başlatıldı. 68 gün süren aksiyon, PKK Önderi Öcalan’ın davetiyle sonlandırıldı.

2015 yılında diyalog süreci bitirildi ve bir sefer daha Öcalan’ın avukatları ve ailesiyle görüşmesi engellendi. 15 Temmuz darbe teşebbüsünün akabinde kamuoyunda dertlerin artması üzerine 50 Kürt siyasetçi, “Öcalan ile görüşme” talebiyle 5 Eylül 2016’da Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Diyarbakır Vilayet Örgütü binasında açlık grevi aksiyonu başlattı. Aksiyon sonucunda kardeşi Mehmet Öcalan, 11 Eylül 2016’da İmralı Adası’na giderek ağabeyiyle görüşme gerçekleştirdi. Görüşme sonucunda 50 Kürt siyasetçi 8’inci gününde hareketlerini bitirdi.

LEYLA GÜVEN’İN BAŞLATTIĞI AÇLIK GREVİ

Öcalan’la görüşmelerin yine kesintiye uğraması üzerine, 8 Kasım 2018’de, Demokratik Toplum Kongresi (DTK) Eşbaşkanı ve Hakkâri Milletvekili Leyla İtimat, tutuklu bulunduğu Diyarbakır E Tipi Kapalı Cezaevi’nde süresiz dönüşümsüz açlık grevi hareketi başlattı.

Açlık grevi hareketi Güven’in akabinde bütün cezaevlerine yayıldı.

HDP milletvekilleri Dersim Dağ, Tayip Temel ve Murat Sarısaç da partilerinin Diyarbakır Vilayet Örgütü binasında 3 Mart 2019’da açlık grevi aksiyonuna dahil oldu.

Taleplerin karşılanmaması üzerinde nisan ve mayıs aylarında 30 tutuklu mevt orucu hareketi başlattı.

Farklı cezaevlerinde tutuklu bulunan 8 kişi, tecridi protesto ederek hayatına son verdi.

Hareket 200 gün sürdü. Öcalan’ın avukatları, 8 yıl ortadan sonra 2-22 Mayıs, 12-18 Haziran ve 7 Ağustos 2019 tarihlerinde müvekkilleriyle görüşme sağladı. Öcalan’ın daveti üzerine 26 Mayıs’ta açlık grevi ve vefat orucu sona erdi.

Bu tecrübeler, bu hafıza 27 Kasım’da başlayan süresiz dönüşümlü açlık grevlerinin daha tehlikeli boyutlara ulaşabileceğini gösterir nitelikte.

Açlık grevi hakkında bilgisine başvurduğumuz ÖHD Diyarbakır Şube Yöneticisi Avukat Seda Varlıklı, “Açlık grevcilerinin tek bir talebi vardır, o da tecridin kaldırılması talebidir. Bu talebin yerine getirilme sorumluluğu ise siyasal iktidarındır” dedi.

Güçlü ile açlık grevi eylemcilerinin taleplerini ve cezaevi şartlarını konuştuk.

ÖNCELİKLİ TALEP TECRİDİN KALDIRILMASI

Cezaevlerinde başlayan dönüşümlü-süresiz açlık grevi 3’üncü ayını geride bıraktı. Bu müddet içinde açlık grevine katılanların durumunu yakından izleme imkânınız oldu mu? Açlık grevindeki mahpuslarla görüşebiliyor musunuz?

Evet, oldu. Gerek müvekkillerimiz gerekse derneğimize yapılan müracaatlar münasebetiyle hapishanelere rutin bir biçimde ziyaretler gerçekleştirmekteyiz. Yaptığımız bu ziyaretler çoğunlukla hapishanelerde yaşanan hak ihlallerine yönelik olmaktadır. Mahpusların yaşadıkları meseleleri, yaşanan ihlalleri öğrenip tekrar mahpusların talepleri ile ve yaptığımız tespitler sonucunda hata duyuruları da yapmaktayız. Şu an itibariyle 27 Kasım’da hapishanelerde başlayan açlık grevi aksiyonları 96. gününe girmiş bulunmakta. Hapishanelerde bulunan mahpuslar, 27 Kasım 2020 tarihinde başta İmralı Adası’nda bulunan Sayın Abdullah Öcalan şahsında geliştirilen tecrit olmak üzere; tüm hapishanelere ve topluma yayılan tecrit ile bir bütün olarak hak ihlallerine karşı açlık grevine başladıklarını belirtmişlerdir. Mahpusların başlattıkları hareketin öncelikli talebi, Sayın Abdullah Öcalan üzerindeki mutlak tecridin kaldırılması lakin şunu da unutmamak gerekir ki; bilhassa pandemi sürecinden itibaren gerek baskılarla gerekse hukukdışı uygulamalarla Türkiye’de bulunan tüm hapishanelere de bu tecrit hali yansımakta ve bu durum başta aileler olmak üzere tüm toplumu etkilemektedir. Hapishanelerde var olan problemler ve yaşanan hak ihlalleri esasen daima gündemde. Fakat içinde bulunduğumuz süreçte açlık grevi aksiyonu ve pandemi birlikte düşünülünce kimi sıkıntılar var ki telafisi güç kahırlara yol açabilecek durumdadır. Örneğin; hapishane yemekleri yetersiz olmakla birlikte, çoğunlukla mahpuslar besin gereksinimlerini karşılamakta zorlanmaktadırlar. Hem besin hem başka gereksinimlerin kantinden ya da dışarıdan temini esasen mümkün olmamakla birlikte kantinden alabilecekleri birtakım muhtaçlıklar da fahiş fiyata kendilerine satılmakta ve bu biçimde manevi olarak sömürünün yanı sıra maddi olarak da mahpuslar sömürülmektedir. Bunun yanı sıra paklık eşyaları çok kısıtlı olarak verilmekte. Paklık için tek bir çekpas ile fırçanın verilip, bu fırça ve çekpas ile hem koridor hem de tuvaletlerin temizlenmesi istenilmekte. Bu sebeple tek bir tane paklık aracının verilmesi yüzünden hijyenik bir ortam da sağlanamamaktadır.

PANDEMİ BASKI İÇİN MAZERET OLDU

Açlık grevinin devam ettiği cezaevlerinde cezaevi yönetiminin mahpuslara yönelik tavrında değişiklik olduğuna dair bir izleniminiz oldu mu?

Doğal ki oldu. Son süreçte birçok hapishanede, hapishane yönetimi başta olmak üzere infaz müdafaa memurlarının da baskıları artmış durumdadır. Her manada mahpusların hayat kuralları zorlaştırılmak istenmekte, bunun için de pandemiyi mazeret olarak göstermektedirler. Mahpusların kaldığı odalarda aramalar ayrıntılı olarak yapılmakta, aramalar yapılırken odalardaki eşyalar dağıtılmakta, sayımlar ve aramalar esnasında sayıca kalabalık bir formda infaz muhafaza memurları odalara girmektedirler. Yemekler konusunda günden güne sıkıntılar yaşanmaktadır. Yemeklerin makûs olmasının yanı sıra çok yetersiz ve besin kıymeti düşük yemekler yapılıp mahpuslara verilmektedir. Haberleşme ve bağlantı noktasında tekrar mahpuslara kısıtlamalar ziyadesiyle artmış bulunmaktadır. Kargolarının verilmemesi ya da geç verilmesi, tıpkı halde mektuplarının da gecikmeli gidip gelmesi, telefon ve aile görüşü noktasında çeşitli mazeretlerle baskıların yapılması ve provoke etme gayretleri vb. sıkıntılar grevden bu yana daha da fazla artmış durumdadır. Evet, grev öncesinde yaşanan hak ihlalleri mevcuttu lakin grevle birlikte pandemi de mazeret edilerek mahpuslar ve aileleri üzerinde baskı kurulmaya çalışılmakta ve sindirilmeleri amaçlanmaktadır. Bu manada başvurulan öbür bir formül de disiplin cezalarıdır. Bu disiplin cezalarının öncelikli maksadı, infazının bitmesine az kalan mahpusların infazlarını yakmak ve tahliyelerine mani olmaktır. Aslında ceza alıp yıllarca hapishanede kalan mahpusa bu uygulama ile aslında ikinci bir defa cezalandırma yapılmaktadır.

AÇLIK GREVİNE GİRENLER HÜCREYE KONULUYOR

Açlık grevindeki mahpusların muhtaçlıkları karşılanıyor mu? Gereksinimlerin karşılanmadı için teşebbüsleriniz oldu mu?

Şu an hapishanelerde açlık grevinde olan mahpusların gereksinimlerinin karşılandığını söylemek çok güç. Aslında olağan kurallarda da gerek kıyafet gerek defter, kalem, kitap üzere eşyaların temini gerekse de besin mevzularında birçok sorun yaşarlarken; şu an açlık grevi hasebiyle hapishanelerdeki uygulamalar ve tavırlar daha da sertleşmiş durumdadır. Görüştüğümüz birçok mahpusun söylediği üzere; açlık grevine giren mahpuslar çabucak tek kişilik hücreye alınmakta, çok az ölçüde ve yetersiz limon, şeker ve tuz verilmekte ki kimi hapishanelerde bu besinler verilmemekte, ayrıyeten verilen bu besinler da gecikmeli olarak verilmektedir. Hak ihlalleri konusunda değindiğimiz üzere; mahpusların da birçok defa bu manada besin temin etmeleri engellenmekte ya da kantin durumu (fiyatların pahalılığı, kantinde bulunmaması, yetersiz bulunması, besinlerin geç gönderilmesi, geç getirilmesi gibi) sebebiyle bu besinlerin temini zorlaşmaktadır. Şu kademede esasen pandemi süreci hali mevcutken, açlık grevi aksiyonuna giren mahpusların besin temininin güç olması, ayrıyeten hijyen kurallarına dikkat edilmemesi mahpusların sıhhatlerini olumsuz etkileyecektir. Bizler dışarıda alabildiğimiz tüm önlemleri alıp olabildiğince dikkat etmeye çalışmamıza karşın salgın hasebiyle risk altındayken; hapishanelerde bulunan mahpusların öylesi şartlarda yaşamaya zorlanmaları, hukukdışı uygulamalarla baskı altında tutulmaları, bilhassa tecrit hali mahpusların önemli manada risk altında olmalarına sebep olmakta ve hayatlarını tehlikeye düşürmektedir. Bu manada bizler hem mahpusların gereksinimlerinin karşılanması hem de yaşanan hak ihlallerinin ortadan kaldırılması; münasebetiyle gerek hapishane yönetimiyle gerekse savcılarla görüşmeler almakta, birtakım durumlarda da hukukî yollara başvurmaktayız.

‘ADALET BAKANLIĞI HAREKETE GEÇMELİDİR’

Açlık grevinin bitmesi için mahpuslarla, siyasi partilerle ve ailelerle görüşmeleriniz oldu mu?

Natürel ki öncelikle şunu söylemek gerekir ki, bireylerin sıhhatini hem fiziken hem ruhen etkileyen, hayatlarında hem bugününe ziyan veren hem de gelecekte olumsuz tesirler bırakan her türlü duruma karşıyız. Açlık grevleri de ne yazık ki böylesi olumsuz sonuçlara sebebiyet verebilecek bir hareket. Lakin şunu da belirtmek gerekir ki; hareketin bitmesi noktasında mahpusların tek koşulu taleplerinin karşılanması. Taleplerinin karşılanmasıyla fakat grevi sonlandıracaklarını belirtmektedirler. Bu kapsamda gerek mahpuslarla yaptığımız görüşmelerde gerekse ailelerle yapılan görüşmelerde grevin sonlanması için taleplerin karşılanması gerektiğini, aksi halde aksiyona devam edeceklerini belirtmektedirler. Bizler, hukukçular, insan hakları savunucuları olarak açlık grevi hareketine başvuran mahpusların başta sıhhat hakkı olmak üzere, ömür haklarının korunması için tüm yetkililerin gerekli hassaslığı göstermesi gerektiğini vurgulamak istiyoruz. Bugün itibariyle açlık grevcilerinin tek bir talebi vardır, o da tecridin kaldırılması talebidir. Bu talebin yerine getirilme sorumluluğu ise tekrar siyasal iktidarındır. Taleplerin karşılanmayıp, hapishanelerde devam eden süresiz-dönüşümlü açlık grevleriyle ilgili olarak, hareketçi mahpusların sıhhat ve ömür hakkına yönelik ortaya çıkacak üzücü sonuçlardan da tekrar siyasal iktidar sorumlu olacaktır. Bu nedenle öncelikle Adalet Bakanlığı’nın ve ilgili kurumların bir an evvel harekete geçmesi gerekmektedir.

Daha önce de tekraren belirttiğimiz üzere, mahpusların talepleri tüzeldir ve açlık grevi aksiyonu konusunda yetkililerin, önemli sıhhat problemleri yaşanmadan gerekli önlemleri alması ve mahpusların taleplerini pahalandırmak üzere harekete geçmesi gerekmektedir. Probleme, temel hak ve özgürlüklerin temel alınarak yaklaşılması ve taleplerin bu doğrultuda kıymetlendirilerek tahlile kavuşturulması gerekmektedir. Bu manada bir an evvel Adalet Bakanlığını, ulusal ve milletlerarası hukuk ve insan hakları kurumlarını harekete geçmeye davet ediyoruz.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın