İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

DİERG Yöneticisi Aziz Yağan: Anadillerin vefatının sürmesine müsaade veremeyiz

DİYARBAKIR- 21 Şubat Dünya Anadil Günü yaklaşırken Kürtçenin haklarını savunan kurumlar değişik etkinlikler düzenlemeye başladı. Diyarbakır Eğitimi İzleme ve Islahat Teşebbüsü (DİERG) de ebeveynlere, belediyelerden her mahallede çokdilli kreş talebinde bulunulması daveti yaptı.

Aslında DİERG’in, ebeveynlere çokdilli kreş açılması için yaşadıkları yerlerdeki belediyelere dilekçe ile müracaatta bulunmaları istikametinde yaptığı çağrıyı, sivil itaatsizlik önerisi olarak yorumlamak mümkün. “Bu alanda mahallî idareler tekdilli kreşin yanı sıra, çokdilli kreş de açma ve işletme hakkına sahiptir. Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın müsaadesiyle açılacak çokdilli kreşler ile Türkiye’nin okul öncesi eğitimdeki eksikliği de büyük oranda tamamlanabilecektir” denilen DİERG davetinde, lokal idarelerin mahalle ve köylerde çokdilli kreşler oluşturmasının toplumsal belediyeciliğin gereği olduğu belirtildi.

Davette, ayrıyeten, “Dilekçe veren sayısı bir kişi bile olsa talebin karşılanması gerekmektedir. Ebeveynler dilekçe vermeye başladığında mahallî idareler tarafından çokdilli kreş oluşturma ve işletme dahil her basamağa bir sivil toplum kuruluşu olan DİERG de gözlemci olarak katılmayı istemektedir” sözlerine yer verildi.

Aslında DİERG’in kelamını ettiği kreş, belediyelere kayyım atanmadan evvel Diyarbakır ve birçok il-ilçede zati hayat bulmuştu. Belediyelere atanan kayyımlar, kreşlerin isimlerini değiştirmese de içeriğini değiştirdi. Kayyımlar ‘tek dil’ şiarından yola çıkarak kreşlerden ve belediyelere ilişkin kurumlardan, örneğin web sitelerinden Kürtçeyi uzak tuttu.

‘ANADİL HAKKINI SAVUNMAK DURUMUNDAYIZ’

Hal böyleyken belediyeler, çokdilli kreş için müracaatta bulunacak yurttaşların dilekçelerine olumlu karşılık verebilir mi? DİERG Yöneticisi Prof. Dr. Aziz Yağan, bu soruyu şöyle yanıtladı: “Bazı kayyımların web sitelerindeki Kürdce tabirleri kaldırmış olması ya da birtakım sitelerde göründüğü halde Kürdce butonunun etkin olmaması ya da Zazacanın Kürdceden farklı bir lisan olduğu argümanında taraf olunması çokdilli kreşlerin de görmezden gelineceğini düşündürebilir pek doğal. Fakat her durumda ve şartta insan haklarının bir kesimi olan anadil hakkını savunmak, talep etmek ve hayata geçişini sağlamak durumundayız. Vatandaş bağlı bulunduğu belediyeye resmi başvurusunu yaparsa süreç başlamış olacak. Dilekçelere cevap suratı, karşılığın içeriği bizi yönlendirecek. Teklif yalnızca kayyımla yönetilen belediyeler için yapılmadı. Borçka, Hopa, Kırklareli, Fethiye, Marmaris ya da Ankara olması fark etmez. Türkçe dışındaki anadillerine ve konuşucularına gösterilecek rastgele bir resmi şahsî ya da kurumsal direnci bilmek, topluma ve direnci giderebilecek resmi üst kurumlara iletmek ihmal edilmemeli.”

Prof. Dr. Aziz Yağan

UMUT BİTMEZ, YALNIZCA SESSİZLEŞİR

DİERG, “Dilekçe veren sayısı bir kişi bile olsa talebin karşılanması gerekmektedir” diyor. İçinde bulunduğumuz siyasal ortam, kayyımlarla yurttaşlar ortasındaki aralık nedeniyle talebin karşılanması uzak bir ihtimal görünüyor. Tekrar de DİERG ya da ebeveynler bu türlü bir talebin karşılanacağına dair bir umut taşıyor olabilir mi?

Prof. Dr. Yağan, “Bir kişi dahi talep ederse tabi ki toplumsal devlet olma gereğini dikkate alarak bir proje geliştirilmeli” diyor: “Ebeveynlerin bu türlü bir umudu olması konusu ise tartışılabilir bir nitelikte şu an. Fakat bunun tartışılır olması dahi kabul edilemez. Geçmiş tecrübeler umutvar olmayı pek mümkün kılmıyor fakat burada sıkıntı umutvar olmaktan öte velilerin idealist ve kararlı durma konusunda irade sahibi olduklarını fark etmeleridir. Bu cins yaklaşımları hisler bağlamında ele alırsak kısır bir döngüye girmekten kendimizi alıkoyamayız. Uygulamalar ümitleri törpüler, ümitsizlik ise sıradan ve olması gereken hakların talep edilmesini maniler. Bu yüzden his temelli değil, stratejik ve kozmik insan hakları bağlamında husus ele alınmalı. Bu nedenle, her fırsatta ve şartta kelam konusu talebin karşılanması ismine bir davet yapmayı uygun bulduk.”
Yağan, umutlu olmak konusunda ise, “‘Umut’ bitmez, yalnızca sessizleşir. Kâfi ki hakları hatırlayalım. O vakit ‘umut’un lisanı çözülür” dedi.

FAAL İŞTİRAKÇİ YURTTAŞLIK

Kayyım idaresindeki belediyeler, çokdilli kreş talebinde bulunacak yurttaşlara karşılık verme nezaketinde bulunsa bile, birçok münasebetle talebi reddetme yoluna gidecektir diye düşünüyorum. Birçok kişinin de benim üzere düşündüğünü hissediyorum.

Etkin iştirakçi yurttaşlık gereklerini hatırlatan Prof. Dr. Aziz Yağan, “Çokdilli kreş talebini belediyenin kaynak yetersizliği nedeniyle reddetmesi ya da ertelemesi halinde ebeveyn, durumu bize bildirmek dışında belediye bütçesini de incelemelidir” diyor. Ve ekliyor: “Aktif iştirakçi yurttaşlık gereği, bir evvelki yılın faaliyet raporundan belediye bütçesi nerelere, ne kadar harcanmış ve randıman alınmış mı incelemelidir. Verimliliği ve kaynak israfı olup olmadığını öbür belediyelerin ya da sivil toplum kuruluşlarının tıpkı faaliyetini karşılaştırarak irdeleyebilir. Stratejik planda ya da performans programında çokdilli kreşin faaliyete geçişi ikna edici mi, bakmalıdır.”

TÜRKİYE’DEKİ ANADİLLERİN SIKINTILARI ORTAK

21 Şubat Dünya Anadil Günü yaklaşırken, Türkçe dışındaki başka anadillerin durumunu da sorduk Yağan’a. Yağan, “Türkiye’de konuşulan Türkçe dışındaki anadillerinin de genel olarak sorunu birinci iki hususta belirttiğimiz çerçevede ele alınabilir. Durum ne kadar kaygı verici olsa da, Türkçe dışındaki anadillerinin öğretilmesi için hem kreş çocuğun en uygun periyottur, hem de ilerideki akademik muvaffakiyetini artıran bir altyapıdır, süreçtir” dedi.

‘KAMUSAL ALANDA İKTİDARIN GÖLGESİ OLUR’

Anketler, Kürtçenin günlük hayatta eskiye göre daha az konuşulduğunu gösteriyor. Bu bahisle ilgili değişik yorumlar yapıldı ve tahlil teklifleri sunuldu.
Kürtçenin daha az konuşulduğuyla ilgili olarak Yağan, “Evet daha az konuşulduğu da, çocuklara daha az aktarıldığı da yanlışsız ve bu sorunun birçok toplumsal, ekonomik ve kültürel nedenleri var” tespitinde bulunuyor.

Yağan, bahisle ilgili olarak, “Geçmiş resmi ve katı tek lisan siyasetinin odunsuz uygulamalarının kanıksanmış olması nedenlerden biri. Günlük hayat dediğiniz kamusal alanı da kapsar, kamusal alanda ise iktidarların gölgeleri olur, yeni politik yaklaşımlar kesinlikle sirayet eder. Münasebetiyle kelam konusu azalma bu bağlamda şaşırtan görünmemektedir” tabirlerini kullandı.

Anadillerin yaşaması için neler yapılabilir? Prof. Dr. Yağan, şunları söyledi: “Günümüzde, iktisatta kullanılmayan anadillerin günlük hayatta da yaygınlaşması pek muhtemel değil. Şavşat, Lice üzere yerlerde günlük hayat Türkçe dışındaki anadillerle de örülü. Fakat, İstanbul, Antalya, Ankara bu türlü değil. Yalnız eğitim kurumlarında verilen yahut verilecek anadil eğitimiyle sonlu bir kullanım sağlanacağı açık. Lakin anadillerinin kimileri ölmüş, kimileri ölmek üzere. Bu ölümlerin sürmesine müsaade veremeyiz.
Şayet şimdiki 3-5 yaşındaki jenerasyonu kreşlerde anadilleriyle tanıştırabilirsek, öğretebilirsek; anadilinin hasebiyle çocuğun kimliğinin ve kültürünün tekrar lisanda belirmesi ve güçlenmesinin sağlanması tesirli ve umut verici başlangıcı işaret edecektir.”

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın